از اول آبان ۱۴۰۵ طرح توزیع مستقیم لاستیک و روغن موتور با نرخ مصوب در مناطق ۲۲گانه تهران و به‌صورت آزمایشی در حدود ۳۰۰ نقطه آغاز شده و طبق خبر صداوسیما در ۹ آبان، توزیع ادامه دارد. اما خیلی‌ها هنوز نمی‌دانند کجا باید ثبت‌نام کنند، چه کسی مشمول است و این طرح چه فرقی با «لاستیک دولتی» سامانه‌های قبلی دارد. در این راهنما آنچه تا امروز رسماً اعلام شده و آنچه هنوز مبهم است را جدا کرده‌ایم.
طرح جدید دقیقاً چیست؟
- مجری: ستاد تنظیم بازار و اتحادیه صنف لاستیک و روغن تهران، با هماهنگی اتاق اصناف. واحدهای صنفی دارای پروانه و تأییدشده در هر منطقه تهران عرضه را انجام می‌دهند.
- تأمین کالا: به گفته سیدرضا عباس‌آبادی، رئیس کمیسیون لاستیک و روغن خودرو اتاق اصناف ایران، لاستیک از کارخانه‌های داخلی و روغن موتور از چهار کارخانه اصلی تأمین می‌شود و از مسیر تعاونی‌ها به واحدهای صنفی می‌رسد.
- قیمت: مبنای قیمت، نرخ تعیین‌شده کارخانه برای هر نوع و سایز است و تعاونی‌ها سود توزیعی می‌گیرند که برآورد اولیه آن حدود ۳ درصد اعلام شده است.
- محدوده: فعلاً فقط تهران. به گفته حمیدرضا رستگار، عضو هیئت‌رئیسه اتاق اصناف تهران، طرح «در صورت نیاز» قابلیت اجرا در سایر استان‌ها را دارد، اما زمانی برای آن اعلام نشده است.
ثبت‌نام چطور انجام می‌شود؟
طبق توضیح رستگار، مراحل کلی این است:
- ثبت‌نام در سامانه اتحادیه صنف لاستیک و روغن روی سایت اتحادیه.
- انتخاب یکی از واحدهای صنفی منطقه خود از میان حدود ۳۰۰ نقطه توزیع.
- مراجعه به همان واحد و دریافت کالا با نرخ مصوب.
آنچه هنوز روشن نیست: نشانی دقیق سامانه ثبت‌نام اتحادیه در گزارش‌های رسمی که ما دیدیم منتشر نشده است. فهرست کامل نقاط عرضه، سقف خرید هر نفر و مدارک لازم هم به‌طور رسمی اعلام نشده است. پیشنهاد ما این است که فقط از لینک‌هایی که اتحادیه یا اتاق اصناف تهران رسماً معرفی می‌کنند ثبت‌نام کنید و به صفحه‌ها و پیام‌هایی که «ثبت‌نام لاستیک دولتی» با لینک ناشناس تبلیغ می‌کنند اعتماد نکنید.
شرط کیلومتر و زمان تعویض
رستگار گفته تحویل این اقلام مشمول ضوابط فنی خودرو است؛ یعنی کیلومتر طی‌شده و فاصله زمانی تعویض در واجد شرایط بودن شما نقش دارد. هدف، جلوگیری از خرید پشت‌سرهم و احتکار است. عدد دقیق این شرط (مثلاً چند هزار کیلومتر بین دو تعویض روغن) هنوز اعلام نشده است؛ پس قبل از مراجعه، کیلومتر فعلی و تاریخ آخرین تعویض را یادداشت کنید و فاکتور خرید قبلی را اگر دارید همراه داشته باشید.
فرق با سامانه kala.ntsw.ir و فروش اینترنتی کارخانه‌ها
- سامانه تخصیص تایر و روغن موتور وزارت صمت (kala.ntsw.ir): طبق متن خود سامانه، «صرفاً به منظور ثبت درخواست رزرو تایر و روغن موتور برای دارندگان ناوگان سنگین و نیمه‌سنگین» است. متقاضی پس از ثبت، فیش رزرو می‌گیرد و با اصل سند خودرو به عامل فروش مراجعه می‌کند؛ ۱۰ درصد ارزش افزوده و برای تایر حداکثر ۲ درصد کرایه حمل به قیمت فیش اضافه می‌شود. برخی سایت‌ها این سامانه را مسیر لاستیک دولتی خودروی سواری معرفی کرده‌اند، اما متن فعلی سامانه این را تأیید نمی‌کند.
- فروش اینترنتی کارخانه‌ها: مثلاً کویرتایر روی سایت خود به ازای هر کد ملی و پلاک، سالی یک بار و حداکثر ۴ حلقه تایر می‌فروشد؛ مبلغ نهایی شامل قیمت مصوب، ۱۰ درصد ارزش افزوده و هزینه حمل ۱۵۴ هزار تومان برای هر حلقه است و مدارک کارت ملی و کارت خودرو باید به نام یک نفر باشد.
- طرح جدید اتحادیه: خرید حضوری از واحدهای صنفی منطقه شما در تهران، هم برای لاستیک و هم روغن موتور.
با بازار آزاد چقدر فرق دارد؟
فهرست رسمی قیمت مصوب هر سایز لاستیک و هر روغن موتور در این طرح هنوز منتشر نشده و خودرومدیا هم تأکید کرده نرخ دقیق هر مدل اعلام نشده است. برای مقایسه، در گزارش میدانی ۲۹ مهر قیمت روغن موتور ۴ لیتری بهران رانا حدود ۳ میلیون و ۱۹۰ هزار تومان و کاسپین حدود ۳ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان بوده است؛ ترب هم در ۸ آبان کمترین قیمت بهران رانا 10W-40 چهار لیتری را حدود ۳ میلیون و ۸۵۰ هزار تومان نشان می‌داد. فعالان صنعت از فاصله قابل توجه قیمت کارخانه و بازار آزاد لاستیک می‌گویند که زمینه واسطه‌گری و احتکار را فراهم کرده است. قبل از خرید، قیمت همان برند و سایز را در واحد صنفی با فاکتور بخواهید و با چند فروشگاه مقایسه کنید.
چک‌لیست قبل از مراجعه
- سایز دقیق لاستیک (روی دیواره لاستیک فعلی) و گرید روغن مجاز موتور (در دفترچه خودرو) را یادداشت کنید.
- کارت ملی، کارت خودرو و بیمه‌نامه معتبر همراه داشته باشید؛ خیلی از فروش‌های نرخ مصوب، مالک بودن را بررسی می‌کنند.
- کیلومتر فعلی و تاریخ آخرین تعویض را بدانید.
- فاکتور رسمی با نام برند، سایز و قیمت بگیرید؛ اگر فروشنده خرید فیلتر یا کالای جانبی را اجباری کرد یا گران‌تر از نرخ مصوب فروخت، به اتحادیه یا سامانه ۱۲۴ بازرسی گزارش دهید.
- لاستیک را فقط به‌خاطر ارزانی پیش از موعد عوض نکنید؛ تاریخ تولید (چهار رقم DOT) را هم چک کنید.
اگر هزینه را یکجا ندارید
برای خرید قسطی کالا یا هزینه‌های خودرو، این وام‌ها و اعتبارها در ویکی‌کردیت ثبت شده‌اند (شرایط هر کدام را در صفحه خودش ببینید):
بیشتر بخوانید: تورم ۱۴۹ درصدی خرید خودرو؛ بخریم یا صبر کنیم؟، گزارش تورم مهر ۱۴۰۵، اعتبار با وثیقه سهام و صندوق و نشانه‌های کلاهبرداری وام فوری.
جمع‌بندی
طرح اتحادیه فعلاً فقط در تهران، به‌صورت آزمایشی و در حدود ۳۰۰ نقطه اجرا می‌شود؛ قیمت بر پایه نرخ کارخانه به‌علاوه حدود ۳ درصد سهم توزیع است و شرط کیلومتر و زمان تعویض دارد. سامانه kala.ntsw.ir برای ناوگان سنگین و نیمه‌سنگین است، نه این طرح. تا اعلام رسمی نشانی سامانه، فهرست نقاط و قیمت‌ها، فقط از کانال‌های رسمی اتحادیه اقدام کنید.
منابع: تجارت‌نیوز و اعتمادآنلاین (۴ آبان ۱۴۰۵، سخنان حمیدرضا رستگار)؛ سایت خبری اتحادیه خودرو تهران و خودرومدیا (سخنان سیدرضا عباس‌آبادی)؛ سامانه kala.ntsw.ir؛ سایت فروش کویرتایر؛ ترب (۸ آبان ۱۴۰۵)؛ صداوسیما (۹ آبان ۱۴۰۵). این مطلب جنبه اطلاع‌رسانی دارد و توصیه مالی نیست.