هوا سرد شده و پکیج‌ها و بخاری‌ها روشن شده‌اند. از همین ماه‌ها قبض گاز برای خیلی از خانواده‌ها به یکی از سنگین‌ترین هزینه‌های ثابت خانه تبدیل می‌شود. سؤال اصلی این است: چطور در پله‌های گران تعرفه گاز نیفتیم؟
در این راهنما ساده توضیح می‌دهیم تعرفه پلکانی گاز ۱۴۰۵ چطور کار می‌کند، الگوی مصرف گاز شهر شما چطور تعیین می‌شود، قبض را چطور بخوانید و با چه کارهای ساده‌ای می‌توانید قبض گاز را کم کنید.
تعرفه پلکانی گاز ۱۴۰۵: چهار پله به‌جای دوازده پله
نظام تعرفه گاز خانگی از ۱۲ پله و ۵ اقلیم به ۴ پله تغییر کرده است. به گفته مدیر بهره‌برداری شرکت گاز استان فارس، این تعرفه‌ها در سال ۱۴۰۴ ابلاغ و در سال ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده‌اند. تفاوت مهم این است که دیگر یک جدول ثابت برای همه اقلیم‌ها وجود ندارد؛ مصرف شما با میانگین مصرف مشترکان همان شهر مقایسه می‌شود. مبنای این میانگین، مصرف پنج سال گذشته شهر است و سقف پله‌ها در ماه‌های مختلف سال فرق می‌کند؛ در ماه‌های سرد سقف‌ها بالاتر می‌رود.
| پله | مصرف نسبت به میانگین شهر | نرخ هر مترمکعب در ۱۴۰۵ - تومان |
|---|---|---|
| پله اول - کم‌مصرف | کمتر از ۵۰ درصد | ۳۰۵ |
| پله دوم - متوسط | ۵۰ تا ۷۵ درصد | ۹۱۵ |
| پله سوم - پرمصرف | ۷۵ تا ۹۵ درصد | ۳٬۶۶۳ |
| پله چهارم - بسیار پرمصرف | بیشتر از ۹۵ درصد | ۳۰٬۵۲۸ |
نرخ‌ها را مدیر بهره‌برداری شرکت گاز فارس در شهریور ۱۴۰۵ اعلام کرده است. برای مقایسه، در جدولی که همشهری از تعرفه مهر ۱۴۰۴ منتشر کرد، نرخ پله اول ۱۵۷ و پله چهارم ۱۵٬۷۵۰ تومان بود؛ یعنی نرخ‌ها در ۱۴۰۵ تقریباً دو برابر شده‌اند. نرخ پله چهارم به ۷۵ درصد قیمت گاز صادراتی گره خورده و پله‌های پایین‌تر درصدی از آن هستند؛ به همین دلیل با تغییر نرخ ارز و قیمت صادراتی ممکن است باز هم تغییر کنند. عدد دقیق را همیشه روی قبض خودتان چک کنید.
نکته مهم: پله‌ها روی «بخش اضافه» مصرف حساب می‌شوند
طبق توضیح شرکت گاز خراسان رضوی، آن بخش از مصرف که کمتر از ۵۰ درصد میانگین شهر است با نرخ پله اول حساب می‌شود و فقط بخش بالاتر وارد پله‌های بعدی می‌شود. پس خبر خوب این است که کل قبض یک‌باره گران نمی‌شود؛ اما خبر بد این است که نرخ پله چهارم حدود ۱۰۰ برابر پله اول است. یعنی چند ده مترمکعب مصرف اضافه در اوج سرما می‌تواند از کل بقیه قبض گران‌تر تمام شود.
یک مثال فرضی و ساده: فرض کنید ۲۰ مترمکعب از مصرف ماهانه شما وارد پله چهارم شود. با نرخ ۳۰٬۵۲۸ تومان، همین ۲۰ مترمکعب حدود ۶۱۰ هزار تومان هزینه دارد؛ در حالی که همین مقدار در پله اول حدود ۶ هزار تومان می‌شد. این عدد فقط محاسبه ما برای نشان دادن فاصله پله‌هاست و مالیات و عوارض روی قبض جداست.
چند درصد مردم در پله‌های گران هستند؟
- به گفته مسئولان صنعت گاز، حدود ۹۰ درصد مشترکان در دو پله اول قرار می‌گیرند و فقط حدود ۲ درصد مشترکان کشور در پله چهارم‌اند.
- در استان فارس طبق آمار شهریور ۱۴۰۵: ۶۰ درصد در پله اول، ۱۹ درصد در پله دوم، ۱۸ درصد در پله سوم و ۳ درصد در پله چهارم.
- به گفته شرکت ملی گاز، اجرای این نظام در نیمه دوم ۱۴۰۴ پس از حذف اثر دما، مصرف گاز خانگی را حدود ۵٫۸ درصد کم کرد.
چرا امسال باید بیشتر حواسمان باشد؟
محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، ۴ آبان ۱۴۰۵ در شورای اقتصاد گفت در جنگ به ظرفیت تولید ۲۳۰ میلیون مترمکعب گاز آسیب وارد شده و دولت «ناگزیر به اصلاح قیمتی برای پرمصرفان» است؛ به گفته او اگر به مصرف توجه نشود، ممکن است گاز پرمصرف‌ها قطع شود. شرکت گاز استان تهران هم پاییز گذشته برای مشترکان پرمصرف تهرانی پیامک هشدار فرستاد و اعلام کرد اگر مصرف غیرمتعارف ادامه پیدا کند، گازبها با بالاترین پله تعرفه خانگی محاسبه می‌شود. اگر چنین پیامکی گرفته‌اید، یعنی مصرف شما بالاتر از الگوی شهرتان بوده و وقت اصلاح است.
قبض گاز را چطور بخوانیم؟
- دوره مصرف: تاریخ قرائت قبلی و فعلی را ببینید. قبضی که روزهای سرد بیشتری دارد طبیعتاً بالاتر است؛ برای مقایسه، مصرف روزانه را حساب کنید: مصرف دوره تقسیم بر تعداد روزها.
- مقدار مصرف به مترمکعب: اختلاف رقم کنتور در دو قرائت است. رقم کنتور خودتان را هم گاه‌به‌گاه یادداشت کنید تا اشتباه قرائت را زود بفهمید.
- بهای گاز مصرفی و پله‌ها: در بسیاری از قبض‌ها مبلغ هر پله یا متوسط نرخ دیده می‌شود. اگر نرخ متوسط شما خیلی بالاتر از نرخ پله اول است، بخشی از مصرف‌تان در پله‌های گران افتاده است.
- مالیات و عوارض و بدهی قبلی: این‌ها جدا از بهای گاز به مبلغ نهایی اضافه می‌شوند.
- مقایسه با ماه مشابه سال قبل: بهترین معیار برای فهمیدن اینکه مصرف‌تان واقعاً زیاد شده یا فقط هوا سردتر بوده.
اگر به عدد قبض شک دارید، شماره اشتراک را آماده کنید و با شماره ۱۵۹۴ شرکت گاز استان تهران - یا شماره مشابه استان خودتان - تماس بگیرید. برای هر بوی گاز یا حادثه، شماره ۱۹۴ شبانه‌روزی است.
کاهش قبض گاز: ۸ کار ساده و کم‌هزینه
- دمای خانه را پایین‌تر نگه دارید. حدود ۲۰ تا ۲۱ درجه برای روز کافی است. هر درجه کمتر، مصرف گرمایش را محسوس کم می‌کند و بعد از چند روز بدن به آن عادت می‌کند.
- دمای پکیج را تنظیم کنید. دمای آب رادیاتور را در روزهای معمولی وسط محدوده بگذارید، نه روی حداکثر. دمای آب گرم مصرفی را هم بالا نگذارید؛ آب خیلی داغ که با آب سرد قاطی می‌شود یعنی گاز هدررفته.
- از ترموستات اتاقی و شیر ترموستاتیک رادیاتور استفاده کنید. ترموستات پکیج را به‌موقع خاموش و روشن می‌کند و شیر ترموستاتیک اجازه می‌دهد اتاق‌های بی‌استفاده را کم‌گرم نگه دارید.
- همه خانه را هم‌زمان گرم نکنید. شرکت گاز فارس گرم نگه داشتن هم‌زمان همه فضاها را از دلایل رفتن به پله چهارم دانسته است. در اتاق‌های خالی را ببندید و رادیاتورشان را کم کنید.
- درز درها و پنجره‌ها را بگیرید. نوار درزگیر و پرده ضخیم، هزینه کمی دارند و جلوی فرار گرما را می‌گیرند. شب‌ها پرده‌ها را بکشید و روزهای آفتابی باز کنید.
- پکیج، بخاری و آبگرمکن را سرویس کنید. شرکت گاز تهران توصیه می‌کند پیش از فصل سرد، وسایل گرمایشی و دودکش‌ها سرویس شوند؛ هم راندمان بالا می‌رود و هم خطر گازگرفتگی کم می‌شود.
- جلوی رادیاتور را نپوشانید. مبل، پرده یا لباس خیس روی رادیاتور، گرما را حبس می‌کند و پکیج بیشتر کار می‌کند.
- بخاری و وسیله گرمایشی در فضای باز، حیاط یا بالکن روشن نکنید. این یکی از پرهزینه‌ترین و غیرضروری‌ترین مصرف‌هاست.
هشدار ایمنی: برای کم کردن مصرف هرگز دودکش یا دریچه تهویه را نبندید و بخاری بدون دودکش روشن نکنید. صرفه‌جویی نباید به قیمت گازگرفتگی تمام شود.
قبض گاز را در بودجه ماهانه خانوار ببینید
از نگاه سواد مالی، قبض گاز زمستان یک هزینه قابل پیش‌بینی است، نه یک غافلگیری. یک راه ساده: میانگین قبض‌های زمستان پارسال را حساب کنید، حدود دو برابر شدن نرخ‌ها در ۱۴۰۵ را در نظر بگیرید و از همین آبان ماهانه کنار بگذارید. با تورم بالای این روزها، کنترل یک هزینه ثابت مثل گاز اثر مستقیمی بر جیب خانوار دارد. برای تصویر کلی‌تر گرانی، گزارش تورم مهر و سبد خانوار و راهنمای کالابرگ را هم بخوانید.
جمع‌بندی
- تعرفه گاز ۱۴۰۵ چهار پله دارد و مبنای آن میانگین مصرف شهر شما است.
- نرخ پله چهارم حدود ۱۰۰ برابر پله اول است؛ پس مهم‌ترین هدف این است که مصرف‌تان از ۹۵ درصد میانگین شهر بالاتر نرود.
- دمای ۲۰ تا ۲۱ درجه، تنظیم پکیج، گرم نکردن اتاق‌های خالی و درزگیری، ساده‌ترین راه‌های کاهش قبض گاز هستند.
این مطلب جنبه اطلاع‌رسانی دارد. نرخ‌ها بر اساس اعلام شرکت گاز استان فارس در شهریور ۱۴۰۵ است و ممکن است در استان‌های دیگر یا ماه‌های بعد متفاوت باشد؛ ملاک نهایی قبض و اطلاعیه شرکت گاز استان شماست.
منابع: ایلنا، ۱۱ شهریور ۱۴۰۵ - گفت‌وگو با مدیر بهره‌برداری شرکت گاز فارس؛ تابناک به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی دولت، ۴ آبان ۱۴۰۵؛ خبرگزاری آنا و همشهری، مهر ۱۴۰۴ - شرکت گاز استان تهران؛ مملکت‌آنلاین - شرکت گاز خراسان رضوی؛ میزان؛ نبض قیمت.